Κράτος Δικαίου: Η Ελλάδα δεν χρειάζεται μόνο επενδύσεις, χρειάζεται θεσμούς που λειτουργούν.

Του Ανδρέα Βορύλλα – Βουλευτή Β2 Δυτικού Τομέα Αθηνών με τη ΝΙΚΗ.

Οι αλλεπάλληλες υποθέσεις διαφθοράς που έρχονται στο φως αποκαλύπτουν μια σκληρή πραγματικότητα: η Ελλάδα δεν χρειάζεται μόνο περισσότερες επενδύσεις, αλλά πρωτίστως ένα κράτος που εφαρμόζει τους νόμους, προστατεύει τον υγιή ανταγωνισμό και διασφαλίζει ότι κανείς δεν βρίσκεται πάνω από τη Δικαιοσύνη. Γιατί χωρίς ισχυρούς θεσμούς, κάθε εξαγγελία για ανάπτυξη κινδυνεύει να παραμείνει ένα σύνθημα χωρίς αντίκρισμα.

Οι πρόσφατες αποκαλύψεις για την υπόθεση της Pizza Fan και οι έρευνες για καταγγελλόμενες πρακτικές στον χώρο του ελληνικού μπάσκετ επαναφέρουν επιτακτικά ένα κρίσιμο ερώτημα: πόσο αποτελεσματικά προστατεύεται τελικά η νομιμότητα στη χώρα μας;

Στην υπόθεση της Pizza Fan, οι αρμόδιες αρχές διερευνούν σοβαρές καταγγελίες για φοροδιαφυγή και φερόμενη χρήση ειδικού λογισμικού για την απόκρυψη μέρους των πραγματικών πωλήσεων. Οι καταγγελίες πρέπει να εξεταστούν από τη Δικαιοσύνη, με πλήρη σεβασμό στο τεκμήριο αθωότητας. Εάν, ωστόσο, επιβεβαιωθούν τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, θα πρόκειται για μια υπόθεση που ξεπερνά τα όρια των φορολογικών παραβάσεων και αγγίζει τον πυρήνα της ισονομίας στην αγορά.

Γιατί ο επαγγελματίας που εκδίδει κάθε απόδειξη, πληρώνει τους φόρους του και προσπαθεί να διατηρήσει την επιχείρησή του δεν μπορεί να ανταγωνίζεται επί ίσοις όροις εκείνον που ενδεχομένως αποκρύπτει έσοδα και αποκτά αθέμιτο πλεονέκτημα. Ο συνεπής επιχειρηματίας δεν μπορεί να αισθάνεται ότι τιμωρείται επειδή σέβεται τον νόμο, ενώ ο παραβάτης ενδέχεται να εξασφαλίζει μεγαλύτερα περιθώρια κέρδους εις βάρος του.

Αντίστοιχα, οι έρευνες για πιθανές πρακτικές χειραγώγησης αγώνων στο ελληνικό μπάσκετ πλήττουν την αξιοπιστία του αθλητισμού. Ο αθλητισμός οφείλει να στηρίζεται στην αξιοκρατία, στην ισονομία και στην καθαρότητα του ανταγωνισμού. Όταν προκύπτουν σοβαρές υπόνοιες για παραβιάσεις των κανόνων, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να διερευνούν κάθε στοιχείο και να αποδίδουν ευθύνες όπου αυτές αποδεικνύονται.

Σε αυτό το σημείο οφείλουμε να συγχαρούμε το Ελληνικό FBI και τα στελέχη της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) για την ερευνητική τους δουλειά και την αποκάλυψη υποθέσεων που βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Η αξιοποίηση στοιχείων, η συστηματική έρευνα και η αποφασιστικότητα των ελεγκτικών και διωκτικών αρχών αποδεικνύουν ότι το κράτος μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά όταν υπάρχουν επαγγελματισμός και επιμονή.

Οι άνθρωποι αυτοί χρειάζονται την έμπρακτη στήριξη της Πολιτείας, επαρκή μέσα και θεσμική προστασία, ώστε να επιτελούν το έργο τους χωρίς παρεμβάσεις. Η αποκάλυψη μιας παρανομίας, όμως, αποτελεί μόνο την αρχή. Το κρίσιμο είναι να ακολουθούν η ταχεία δικαστική διερεύνηση, η απόδοση ευθυνών και η ανάκτηση των χρημάτων που οφείλονται στο Δημόσιο.

Εδώ ακριβώς αναδεικνύεται το μεγάλο πρόβλημα της ελληνικής Δικαιοσύνης: οι καθυστερήσεις.

Η αργή απονομή της Δικαιοσύνης αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για την προσέλκυση παραγωγικών επενδύσεων στην Ελλάδα.Ένας επενδυτής δεν εξετάζει μόνο τη φορολογία, το εργατικό κόστος και τις υποδομές. Θέλει να γνωρίζει ότι οι συμβάσεις θα τηρηθούν, οι εμπορικές διαφορές θα επιλυθούν σε εύλογο χρόνο και τα δικαιώματά του θα προστατευθούν αποτελεσματικά.

Όταν μια δικαστική διαφορά μπορεί να διαρκέσει χρόνια, όταν μια επιχείρηση δεν γνωρίζει πότε θα δικαιωθεί και όταν ο συνεπής επαγγελματίας καλείται να ανταγωνιστεί εκείνον που ενδεχομένως παρανομεί, η επενδυτική ασφάλεια υπονομεύεται. Και αυτή η ανασφάλεια έχει πραγματικό κόστος: λιγότερες επενδύσεις, λιγότερες θέσεις εργασίας και μικρότερη εμπιστοσύνη στην οικονομία.

Αττικός Ήλιος: Τα 573 εκατομμύρια ευρώ και οι ευθύνες του Δημοσίου

Χαρακτηριστική είναι και η υπόθεση της Αττικός Ήλιος, η οποία αναδείχθηκε στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή. Στην τοποθέτησή της, η πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, κυρία Ντούνη, επιβεβαίωσε ότι δεν είχε σχηματιστεί πρόβλεψη για τον ενδεχόμενο οικονομικό κίνδυνο που συνδέεται με τις σχετικές διαιτητικές αποφάσεις, ενώ επισήμανε ότι η ανεπαρκής αντιμετώπιση δικαστικών αποφάσεων αποτελεί επαναλαμβανόμενο πρόβλημα.

Μιλάμε για μια οικονομική εκκρεμότητα που αφορά περίπου 573 εκατομμύρια ευρώ, χωρίς τους αναλογούντες τόκους, οι οποίοι, σύμφωνα με τα δημοσιοποιημένα στοιχεία της εταιρείας, ανέρχονται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ.

Πώς είναι δυνατόν το Ελεγκτικό Συνέδριο να επαναλαμβάνει τις παρατηρήσεις του και η δημόσια διοίκηση να μην αξιολογεί επαρκώς τις σχετικές υποχρεώσεις; Ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για την πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση που δημιουργείται όσο η εκκρεμότητα παραμένει ανοιχτή;

Η υπόθεση δεν αφορά μόνο τη δημοσιονομική διαχείριση. Έχει βαθύτατη θεσμική διάσταση. Όταν δικαστικές αποφάσεις παραμένουν ανεκτέλεστες, η χώρα εκπέμπει αρνητικό μήνυμα προς τους επενδυτές και υπονομεύει την αξιοπιστία της. Η ασφάλεια δικαίου δεν μπορεί να αποτελεί επιχείρημα μόνο όταν εξυπηρετεί τις κυβερνητικές εξαγγελίες. Πρέπει να εφαρμόζεται στην πράξη, και από τους δημόσιους φορείς.

Το κράτος οφείλει να τηρεί τις υποχρεώσεις του, να συμμορφώνεται με τις δικαστικές αποφάσεις και να προστατεύει τα χρήματα των φορολογουμένων. Όταν οι καθυστερήσεις και οι ανεπαρκείς χειρισμοί ενδέχεται να διογκώνουν μια οικονομική εκκρεμότητα, η κοινωνία δικαιούται σαφείς απαντήσεις και ανάληψη ευθυνών.

Η ανάπτυξη απαιτεί ισονομία, όχι προνόμια

Η Ελλάδα δεν θα γίνει πραγματικά ελκυστικός επενδυτικός προορισμός μόνο με φορολογικά κίνητρα και διαφημιστικές καμπάνιες. Χρειάζεται θεσμούς που λειτουργούν, ελεγκτικούς μηχανισμούς που ερευνούν κάθε υπόθεση χωρίς εξαιρέσεις και μια Δικαιοσύνη που αποδίδει ευθύνες χωρίς αδικαιολόγητες καθυστερήσεις.

Χρειάζεται, επίσης, ένα σταθερό πλαίσιο κανόνων, στο οποίο ο νόμιμος επιχειρηματίας δεν θα αισθάνεται ότι τιμωρείται επειδή είναι συνεπής και ο επενδυτής δεν θα αναγκάζεται να υπολογίζει ως επιχειρηματικό κίνδυνο την πολυετή αναμονή για μια δικαστική απόφαση.

Γι’ αυτό προτείνουμε εξειδικευμένα εμπορικά δικαστικά τμήματα, ουσιαστική ψηφιοποίηση της Δικαιοσύνης, επαρκή στελέχωση των δικαστηρίων, αποτελεσματικότερους φορολογικούς ελέγχους και πλήρη διαφάνεια στη διαχείριση της δημόσιας περιουσίας. Παράλληλα, απαιτείται συστηματική αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των θεσμών και λογοδοσία για τις αποφάσεις που επιβαρύνουν οικονομικά το Δημόσιο.

Η καταπολέμηση της διαφθοράς δεν μπορεί να εξαντλείται στις αποκαλύψεις και στις ανακοινώσεις. Πρέπει να οδηγεί στην αποκατάσταση της νομιμότητας, στην προστασία του υγιούς ανταγωνισμού και στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών.

Το κράτος δικαίου δεν κρίνεται από το πόσο αυστηροί είναι οι νόμοι στα χαρτιά, αλλά από το αν εφαρμόζονται στην πράξη, με τον ίδιο τρόπο για όλους. Η Ελλάδα χρειάζεται μια οικονομία που παράγει, επιχειρηματίες που δημιουργούν και επενδυτές που εμπιστεύονται τη χώρα.

Για να συμβούν όλα αυτά, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι κανείς δεν θα αποκτά πλεονέκτημα επειδή παρανομεί και κανείς δεν θα χάνει το δίκιο του επειδή δεν διαθέτει την οικονομική ή πολιτική ισχύ να το διεκδικήσει.

Γιατί χωρίς ισονομία δεν υπάρχει υγιής ανταγωνισμός. Χωρίς αποτελεσματική Δικαιοσύνη δεν υπάρχει επενδυτική ασφάλεια. Και χωρίς εμπιστοσύνη στους θεσμούς, δεν υπάρχει βιώσιμη ανάπτυξη.